تبلیغات
به سایت علم و فرهنگ خوش آمدید - قرآن و کروی بودن زمین
 
به سایت علم و فرهنگ خوش آمدید
 
 
 قرآن بارها سخن از مشرق‌ها و مغرب‌های زمین به میان آورده است؛ مانند: "...مشارق الأرض و مغاربها..." سوره‌ی‌ اعراف، آیه‌ی‌ 137 و " ربّ السّموات و الأرض وما بینهما و ربّ المشارق" سوره‌ی‌ صافات، آیه‌ی‌ 5 و " فلا أُقسم بربّ المشارق و المغارب..." سوره‌ی‌ معارج، آیه‌ی‌ 40.
چنانچه زمین مسطح بود و نه كروی، مشرق‌ها و مغرب‌ها با دغدغه رو به رو بود و بر فرض كرویت است كه هر آن، مشرق‌ها و مغرب‌ها تصور دارد. به دیگر سخن، مشرق‌ها و مغرب‌هایی كه از ناحیه‌ی‌ طول جغرافیایی و از سوی عرض‌های جغرافیایی تصور دارد، مشمول "مشارق و مغارب" قرآن است، و مردم عصر نزول قرآن، تا اندازه‌ای چنین چیزی را می‌دانستند (گرچه سرزمین حجاز از این امر بی ‌خبر بود).

زراره گوید از امام صادق (علیه‌السلام) شنیدم كه فرمود: مردی با من همراه شد كه نماز مغرب را شب هنگام (بعد از وقت مغرب) و نماز صبح را در فجر كاذب (قبل از طلوع فجر صادق) به جا می‌آورد و من (امام صادق) نماز مغرب را هنگام غروب آفتاب و نماز صبح را وقتی كه فجر صادق پدید می‌آمد به جا می‌آوردم.
آن مرد به من گفت: چرا شما نیز مانند من عمل نمی‌كنی؟ زیرا خورشید برای گروهی، پیش از آن‌كه برای ما طلوع كند طلوع می‌كند و نیز وقتی از افق ما غروب می‌كند، برای گروه دیگری (كه در مغرب ما قرار گرفته‌اند) هنوز در حال طلوع است و غروب نكرده است.
من (امام صادق) به او گفتم: (ما باید افق خودمان را در نظر بگیریم) بر ماست كه نمازمان را هنگام غروب خورشید به جا آوریم و هنگامی كه فجر (صادق) طلوع كرد نیز فریضه‌ی‌ صبح را بخوانیم و بر آنان (كه در مغرب ما زندگی می‌كنند) است كه وقتی خورشید از افقشان غروب كرد، نماز خویش نیز به جا آورند.
از بیان امام صادق (علیه‌السلام) و آن مرد، چنین فهمیده می‌شود كه تا اندازه‌ای اختلاف افق مشخص بوده است؛ زیرا چنین گفتمانی جز با كرویت زمین فرض ندارد.

پیشینه‌ی‌ فرضیّه كرویت زمین
پیشینیان قبل از "فیثاغورث"، زمین را مستوی و مسطح می‌پنداشتند، ولی او و دانشمندان دیگر بر كرویت زمین به چند دلیل تمسك كرده‌اند:
1. فیثاغورث، فیلسوف شهیر یونانی در اواسط قرن ششم پیش از میلاد بر كرویت زمین استدلال كرد و گفت: هیچ شكل هندسی‌ای كامل‌تر از كره وجود ندارد؛ چون همه‌ی‌ اجزای آن نسبت به مركز، كمال انتظام را دارد، و نیز اجرام آسمانی و از جمله زمین كه در نهایت كمال می‌باشد، جز بر این شكل كامل قابل تصور نیست.

2. ارسطو (384 ـ 322 قبل از میلاد) برای اثبات كرویت زمین گفت: در "مه ‌گرفت"های جزیی (خسوف جزیی) كه سایه‌ی‌ زمین بر جرم ماه می‌افتد، جز به شكل مستدیر (منحنی) دیده نمی‌شود.

3. ارسطو همچنین استدلال كرد كه پاره‌ای از ماده، چون به حال خود وا گذاشته شود، شكل كره به خود می‌گیرد و چون زمین ساكن و شناور در فضاست، شكل آن كروی است.

4. خورشید و ماه و سایر ستارگان، در همه جای زمین، همزمان طلوع و غروب ندارد؛ بلكه طلوع آن‌ها در بلاد شرقی، زودتر از بلاد غربی اتفاق می‌افتد. همچنین، غروب در بلاد شرقی، زودتر از شهرهای غربی اتفاق می‌افتد و این، دلیل است كه سطح زمین، در میان مشرق و مغرب انحنا و كرویت دارد.

گفتنی است كه این، همان دلیلی است كه بر محور آن، امام صادق (علیه‌السلام) با آن مرد گفتمان داشتند. آنچه اندیشوران بشری دارند، موروث از پیامبران پیشین است؛ چنان‌كه رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: " العلم میراثى و میراث الأنبیاء من قبلى" ؛ یعنی علم از پیامبران گذشته به ارث رسیده است و از من نیز به دانشمندان به ارث می‌رسد. لذا، عالمان راستین، وارثان پیامبران هستند.

5. درباره‌ی‌ كرویت زمین از شمال به جنوب می‌توان گفت: اگر كسی از جنوب به شمال سفر كند، ستارگانی را در ناحیه‌ی‌ شمال می‌بیند كه پیش‌تر بر او پوشیده بود و برخی از ستارگان شمالی كه پیش از آن برای وی طلوع و غروب داشت، " ابدی الظهور" می‌شود و پاره‌ای ستارگان كه در جنوب برای وی طلوع و غروب داشت، از نظرش پنهان، و " ابدی الخفاء " می‌شود.

6. برای كروی بودن سطح دریاها ـ كه سه‌چهارم كره‌ی‌ زمین را پوشانده است ـ چنین استدلال می‌شود: كشتی‌هایی كه از دور به شخص ناظر نزدیك می‌شوند، نخست سر دكل آن‌ها دیده می‌شود و هرچه نزدیك‌تر شود قسمت‌های پایین‌تر به نظر می‌رسد. 7. در قرن شانزدهم میلادی، "ماژّلانو" (Magellano) دریانورد پرتغالی، در سال 1519 در بندر "سان لوكر" واقع بر ساحل جنوب‌غربی اسپانیا به طرف مغرب در اقیانوس اطلس بادبان كشید و چون به مقابل قاره‌ی‌ آمریكا رسید، نزدیك سواحل شرقی آن، رو به جنوب پیش رفت و تنگه‌ای را ـ كه اكنون به نام خود او معروف است ـ اكتشاف كرد و از آن‌جا وارد اقیانوس كبیر شد و در این اقیانوس تا جزایر فیلیپین پیش رفت و در این‌جا در جنگی كه میان او و ساكنان این جزایر پیش آمد، كشته شد. از این پس، یكی از همكارانش دنباله‌ی‌ كار و نقشه‌ی‌ او را گرفت و پس از گذشتن از اقیانوس هند از جنوب‌غربی آفریقا دوباره وارد اقیانوس اطلس شد و در سپتامبر 1522، پس از سه سال، به بندر "سان لوكر" رسید.

این‌ها برخی از دلیل‌های كرویت زمین بود؛ البته با سیر هوایی و حركت سریع قاره‌پیما و وسایل پیشرفته‌ی‌ امروز كه همه‌ی‌ كره زمین به منزله‌ی‌ دهكده‌ای كوچك به‌شمار می‌آید، فتوا به كرویت كره‌ی‌ خاكْ سهل، و آگاهی از آنْ مقدور بسیاری از مسافران زمین‌پیماست


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ :
نویسندگان
نظرسنجی
نظر شما در مورد علم نجوم و نجوم آماتوری چیست؟






جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :